İşin sırrı dengede

Zone’un temelinde, ‘yediğiniz yemeğin, aldığınız ilaç kadar önemli olduğu’ düşüncesi yatıyor. Yiyecekler, ensülin oranını kontrol etmeye yarayan ilaçlar olarak görülüyor. Elmanın da makarna gibi karbonhidrat olduğunu söyleyen Sears, “Vücudu kandırmak, açlık hissini bastırmak aslında çok basit, ensülini dengede tutarsanız bunu başarırsınız. Bu da vücuttaki protein, karbonhidrat, yağ dengesini sağlamakla olur” diyor.

ZONE DİYETİNİN KURALLARI:

• Su en iyi dostunuzdur.

• Şeker kötü bir şeydir!

• Avuçiçi büyüklüğünde protein yiyeceksiniz, asla daha büyük olmayacak.

• Yediğiniz her bir tabağın 3’te 2’si karbonhidrat, 3’te 1’i protein olacak.

• Makarna, ekmek, pilav, patates, unlular, muz, üzüm kesinlikle yasak.

• Yağ yakmak için mutlaka sınırlı da olsa yağ almak şart.

• Zeytinyağı ve balıktaki yağ tercih edilmeli.

• Aç kalmak kesinlikle yasak.

• Uyandıktan en geç 1 saat içinde kahvaltı yapılacak

• 5 saat sonra ise öğle yemeği yenecek.

• Öğle yemeğinden en geç 5 saat sonra akşam üstü atıştırması.

• Akşam üstü atıştırmasından 3 saat sonra da hafif bir akşam yemeği.

• Egzersiz çok önemli.

İŞTE BİR ZONE MÖNÜSÜ

Sizde bir Zone mönüsü hazırlamak mı istiyorsunuz? Kolay, Doktor Barry Sears, bunu aşama aşama tarif ediyor:

• Tabağınızı 3’e bölün.

• 3 eşit bölümden 2’sine karbonhidratlı yiyecekler koyun. (Karbonhidratlı yiyecekler: Çiğ veya haşlanmış sebze, meyve. Karbonhidratı pilav ve makarnadan değil, mısır ve havuç dışındaki sebzelerden alın)

• 1 bölüme ise proteinleri dizin. (Proteinler: Derisi alınmış tavuk, hindi, balık, yağsız et, yumurta beyazı ve az yağlı süt ürünleri)

• Bu tabağa bir miktar da doymamış yağ katarsanız bir Zone Mönüsü elde etmiş olursunuz. (Zeytinyağı ve en çok balıkta bulunan omega 3 yağ asitleri)

Kalp krizinden sonra üç buçuk yıl gözlenen orta derecede (haftada 14 bardak) çay tüketen deneklerde, çay içmeyen deneklere göre ölüm riskinin yüzde 28 oranında azaldığı belirlendi. Fazla miktarda (haftada 14 bardaktan fazla) çay tüketen deneklerde ise bu oran yüzde 44 olarak tespit edildi. Uzmanlar, siyah çayın kalp hastalarında damarların rahatlamasını sağladığını ve kanda pıhtı oluşmasını önlediğini belirtti.

Konuyla ilgili araştırma, 1900 denek üzerinde Beth Israel Tıp Merkezi nde yapıldı. Kalp hastalıkları riskini azaltabildiği belirtilen antikanserojen falavonoids maddesi, siyah çayın yanı sıra yeşil çay, elma, soğan ve borklide de bol miktarda bulunuyor. Flavonoids maddesinin, LDL kolesterolünün okside olmasını önlediği de vurgulandı.

Amerikan Harvard Ünversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Kenneth Mukamal, özellikle yeşil ve siyah çayın aromasında kalp hastalıklarını önleyici zengin antioksidanların bulunduğunu söyledi.

Mukamal, kalp kirizi geçiren bin 900 hasta üzerinde 1 yıl süren araştırmalarında, haftada ortalama iki fincan çay içenlerde, içmeyenlere oranla ikinci bir kalp krizi riskinin yüzde 28 daha az olduğunu saptadıklarını kaydetti.

Her iki koşulda da çalışan annelerin en önemli sorunları aşağıdaki şekilde gruplandırılabilir;
• Çocuk bakıcısı arayışı,
• Aşırı sorumluluk yüklenme, zihinsel ve bedensel yorgunluk,
• Suçluluk duygusu.

a. çocuk bakıcısı arayışı
• Çocuğunuza kimin bakacağına doğumdan önce anne ve baba birlikte karar verin.

• Çocuğunuza bakmasına karar verdiğiniz kişi bir akraba ise:
o Bu kişinin çocuğunuza bakmaya gerçekten gönüllü ve uygun olduğundan emin olun,
o Bu kişiden çocuğunuza mümkünse kendi evinizde bakılmasını isteyin,
o Çocuğunuzun geceleri ve hafta sonları sizinle kalmasını sağlayın,
o Bu kişiye çocuğunuzun bakımı ve eğitimi ile ilgili tüm beklentilerinizi açık bir şekilde ve anne-baba biraradayken bildirin.

• Çocuğunuza bakmasına karar verdiğiniz kişi bir çocuk bakıcısı ise,
o Bu kişinin çocuk bakıcılığı için gerçekten yeterli ve uygun olduğundan emin olun,
o Bu kişiden çocuğunuza kendi evinizde bakılmasını isteyin,
o Evinizde yatılı kalarak çocuğunuza bakmasını talep etmeyin,
o Bakıcının çalışma düzenini ve iş tanımını önceden belirleyin, çocuğunuzun bakımı ve eğitimi ile ilgili tüm beklentilerinizle birlikte açık bir şekilde ve anne-baba biraradayken bu kişiye bildirin,
o Yeterli bir süre çocuğunuza bu kişiyle birlikte bakın ve çalışmaya başlamadan önce aşamalı olarak günün belirli saatlerinde evden uzaklaşarak çocuğunuzu bu uzun süreli ayrılığa yavaş yavaş alıştırın.

• Çocuğunuza bakıcı ararken şunlara dikkat edin;
o Bakıcıda aradığınız özellikleri önceden sıralayın ve önceliklerinizi belirleyin (tıpatıp beklentilerinize uygun biri karşınıza çıkmayabilir),
o Bakıcıyı mümkünse evinde ziyaret edin, çocuklarıyla ilişkisini gözlemleyin,
o Referanslarıyla ve komşularıyla görüşün, gerekli belgeleri temin edin.

• Çocuğunuza bakıcı ararken şu özelliklere sahip olmasına dikkat edin;
o Temiz, düzenli ve dürüst olmasına,
o Aile yaşantısının düzenli olmasına,
o Dakik ve elinin çabuk olmasına,
o Sevecen ve güleryüzlü olmasına,
o Esnek ve hoşgörülü olmasına, katı-kuralcı olmamasına,
o Yeniliğe ve değişime açık olmasına, sabit fikirli olmamasına,
o Sorumluluk ve insiyatif sahibi olmasına,
o İletişim becerisinin olmasına,
o Yaş ve kişilik olarak bakılacak çocuğun annesine benzemesine,
o Sabırlı olmasına,
o Eğitimli, kendini yetiştirmiş ve bilinçli olmasına,
o Çocuğu ya da işe devamını etkileyecek bir rahatsızlığının olmamasına,
o Sigara içmemesine.

b. aşırı sorumluluk yüklenme, zihinsel ve bedensel yorgunluk
Çalışan annenin en önemli sorunu aşırı sorumluluk yüklenmesi ve yorgunluktur; çünkü bu sorun annelere çözümsüz ve başa çıkılamaz gibi görünür. Alışıldık bir düzen vardır; evde ve işte yapılacaklar zaten belirlidir, şimdi hepsine geceyi gündüze katan bir bebek eklenmiştir ve gün 24 saattir, dolayısıyla yorgunluk kaçınılmazdır. Böyle değerlendirince, gerçekten de çalışan anne için yapılacak pek birşey yok gibi görünüyor.

Oysa ki, durum hiç de öyle umutsuz değil, çalışan anneler iş listelerini pekala hafifletebilirler;
• Gerek evde gerekse işte, yükünüzün arttığı dönemlerde bir süre yalnızca acil ve önemli olan işlerinizle ilgilenin
• Bazı işleri başkalarına devretmeyi deneyin, işyerinde iş arkadaşlarınızdan; evde ise eşinizden, varsa diğer çocuklarınızdan veya yakınlarınızdan yardım isteyin. Çocuğunuz yokken evinizle, kadın olduğunuz için eşinizden daha çok ilgilenmiş olabilirsiniz, bu aynı düzenin devam edeceği anlamına gelmez. Eşiniz yeni doğan bebeğinizi emziremez belki ama, bugüne kadar hep sizin hazırladığınız akşam yemeğini hazırlayabilir. Aile içinde yapılabilecek ufak düzenlemeler size kısacık da olsa rahat bir nefes alma olanağı sağlayacaktır.

• Yükünüzün çok arttığını hissettiğiniz yerde bazı alışkanlıklarınızdan tamamen vazgeçin, bunun için kendinize önceden “vazgeçilebilirler listesi” bile hazırlayabilirsiniz. Örneğin, ev işleri için düzenli bir yardımcı alamıyorsunuz ve iki haftada bir mutlaka mutfağın dolaplarının temizlenmesini gerekli buluyorsunuz ve artık buna ayıracak zamanınız yok. Eşiniz hayatta yapmaz böyle bir işi, anneniz çok yaşlı, akadaşınıza böyle bir şeyi teklif etmeyi düşünemezsiniz bile O zaman bu alışkanlığınızdan vazgeçin ya da bu düşüncenizi terkedin; iki haftada bir mutlaka mutfağının dolaplarının silinmesini gerekli bulan bir kadın değilsiniz artık. Mutfak dolapları bekleyebilir, arkadaşlarınız bekleyebilir, müşteriler ve hatta müdürünüz bile bekleyebilir, ama çocuğunuz bekleyemez. İnsan yaşamında pek çok şeyden istifa edebilir herhalde, ancak annelikten istifa edemez.

c. suçluluk duygusu
Dozu değişmekle birlikte hemen her çalışan annenin yaşadığı bir duygudur suçluluk. Bu duyguyu hafifletmek için şöyle düşünebilirsiniz;
• çalışmak zorundayım (çocuğum için para kazanmam gerekiyor)
• çalışmayı seviyorum (çocuğum mutlu bir anneyi hakediyor)

Çalışan annelerin çoğu (ekonomik zorunluluklar nedeniyle doğumdan sonra işe başlayanlar dışında) çocuk sahibi olmadan önce de, çalışan kadınlardır. Önceden çalışma hayatı olan, üretken bir kadının uzun süre evde oturması, mesleki kaygılar, sosyal ve duygusal tatminsizlikler doğurur. Oysa her çocuk mutlu, üretken, kendisiyle barışık bir anneyi, kendisi için işini terketmiş, saçını süpürge etmiş bir anneye tercih eder. Unutmayın ki çocuğunuz sizin aynanızdır; siz mutluysanız o da mutlu olur, siz kaygılıysanız o da kaygılıdır, siz hayatla hep kavga ederseniz o da kavga eder.

İşlerinizi planlı yaparak, hiçbir şey için çocuğunuza ayırdığınız zamandan çalmayarak ve bu zamanı en verimli şekilde değerlendirerek suçluluk duygusundan kurtulmaya çalışın. Hafta sonu onunla başbaşa yapacağınız bir doğa gezisi, haftanın 5 günü sabahtan akşama kadar onunla birlikte olup hiçbir şey paylaşmamaktan çok daha iyidir. Çocuğunuzla birlikte olduğunuz süre değil, bu süreyi nasıl değerlendirdiğiniz önemlidir. Bu sürenin azlığına ya da çokluğuna değil, çocuğunuzla kurduğunuz ilişkinin kalitesine ve bunu geliştirmeye odaklanmaya çalışın.

Suçluluk duygusundan kurtulmaya çalışırken pratikte sizi zorlayan durumlarla karşılaşırsınız, bunların üzerinde çok fazla durmamaya gayret edin. Örneğin; çocuğunuzu kreşe veya bakıcı annesine bırakıp işe giderken ilk zamanlar arkanızdan bir süre ağlayacaktır, bu çok doğaldır. Çocuğunuz bazen size bir yabancı gibi davranacaktır, babaannesine daha düşkün olacaktır veya bakıcı annesine “anne” diyecektir. Bunlar kuşkusuz her anneyi üzer ve suçluluk duygusunu artırır. Bu gibi durumları çocuğunuza bakan kişiye atfetmemeye çalışın, hatta çocuğunuz kendisine bakan kişiyi bu kadar sevdiği için sevinin. Bu durumları çocuğunuzun size verdiği bir mesaj olarak da algılayabilirsiniz; onunla daha çok birlikte olun ve oynayın.

Unutmayın, çalışan bir annenin çocuğu olmak hayatta insana kaybettirdiklerinden çok daha fazla şey kazandırır.

Biopside karaciğer histolojisi normal olmasına rağmen UDPGT enziminin gösterilemeyişi tanıyı koydurur. Aile incelemesinde hem annede hem de babada parsiyel enzim eksikliği görülür. Bunlarda enzim aktivitesi normalin %50′si kadardır ancak sarılık yoktur. Sarılığı olan bir yenidoğanda ilk bir hafta içinde tanı koymak zor olabilir. Fakat bir haftayı geçen 20 mg/dl üzerindeki bilirubin düzeylerinde bu sendromdan şüphe1enmek gerekir.

Tedavide ana amaç kernikterusun önlenmesidir. Serum bilirubin düzeyleri ilk bir ay boyunca 20mg/dl altında tutulmalı ve bunun için gerekirse kan değişimleri ve yoğun fototerapi sağlanmalıdır. Yenidoğan dönemi dışında da kernikterus ge1işme riski devam eder ancak bunun için gerekli kritik bilirubin düzeyinin 35 mg/dl civarında olduğu tahmin edilmektedir. İlk birkaç yıl süreli fototerapi yapılması faydalıdır. Bu amaç1a bebeklerin günde 12-15 saat (32 lamba ile) yoğun fototerapi almaları önerilir.

Ancak yıllar geçtikçe, gerek derinin kalınlaşması gerekse bilirubin havuzunun dağılım şeklinin değişmesi nedeniyle fototerapi daha az etkili olmaya başlar. Enfeksiyonlar ve anestezik maddeler kernikterus riskini artırır. Fenobarbital gibi enzim indükleyicilerin faydası yoktur. Bağırsak içindeki bilirubin bağlayan oral kolestiramin ise faydalı olabilir. Kesin tedavi için karaciğer transplantasyonu gerekir.

Crigler – Najjar sendromu Tip II :
OD geçişli olan bu sendrom tip I den daha sık görülür ve daha selim seyirlidir. OR geçenler de tanımlanmıştır Bilirubin düzeyleri 20mg/dlyi nadiren geçer ve kernikterus da çok nadirdir. Dışkı rengi normaldir ve bebeklerde başka bir hastalık belirtisi görülmez. UDPGT aktivitesi eksiktir. Oluşan bilirubinin %50′den fazlası safrayla monoglukuronid şeklinde atılır. Fenobarbital verilmesiyle bilirubin düzeyleri hızla düşer. Bu özellik, Tip I ve IInin ayırımı için kullanılır. Yenidoğan dönemi dışında kernikterus riski yoktur.

Oysa kalbin sol kısmında temiz kan, sağ kısmında kirli kan bulunur. Yani bu iki büyük atardamar tamamen ters yerlerde bulunmaktadır. Bu nedenle vücuda temiz kan taşıması gereken aort sağ karıncıktan aldığı kirli kanı vücuda götürür.

Akciğerlere kirli kanı taşıması gereken pulmoner atardamar ise temiz kanı bir kez daha akciğerlere taşır. Çocuğun yaşayabilmesi için iki dolaşım sistemi arasında bir iletişim olması ve bir şekilde temiz kanın vücuda ulaşması gerekir. Bunun için temiz ve kirli kan birbirine karışmalıdır.

Ancak böylece bir miktar da olsa temiz kan vücuda gidebilir. Temiz ve kirli kanların karışabilmesi için kulakçık bölmeleri arasında delik (ASD), karıncık bölmeleri arasında delik (VSD) veya aort ve pulmoner atardamarları arasında bağlantı (PDA) gibi yapısal bozukluklar olmalıdır. Bu gibi durumlarda bebek hayatta kalırsa da uzun süre yaşayamaz.

Ana damarları ters yerlerde oluşan bebekler, doğduklarında belirgin bir şekilde mavi renkli olurlar. Bu bozukluğa yapılan cerrahi müdahalede iki damarın yerleri düzeltilir. Aort sol karıncığa bağlanır. Böylece temiz kanı vücuda taşıyabilir.

Pulmoner atardamar ise sağ karıncığa bağlanır. Bu şekilde kirli kanı temizlenmek üzere akciğerlere iletir. Temiz ve kirli kanların karışmasına neden olarak, bebeğin o zamana kadar hayatta kalmasını sağlayan diğer yapısal bozukluklar da ameliyat sırasında düzeltilir.

Toksinleri; Trakeal sitotoksin (İmmünojenik değil), Adenilat siklaz toksin (İmmünojenik), Pertussis toksini (klasik hastalık tablosundan sorumludur ve lenfositoz yapar. Öksürük kontrol mekanizmalarını bozarak uzun süreli öksürük ataklarına neden olduğu düşünülmektedir.)

Aşı: Whole celldir. İnaktive, bütün bakteriyel hücreden elde edilmiştir. IM uygulanır. Whole cell aşının infantlarda görülen nörolojik hastalıklardan sorumlu tutulmaya başlanmasından sonra yapılan çalışmalarla, mikroorganizmanın komponentlerinin bir veya daha fazlası için aselüler aşı geliştirilmiştir. Transplasental koruma yoktur. Aşının koruyuculuğu %80 dir.

DBT aşısı kesin kontrendikasyonları:
1. Daha önce yapılan aşıdan sonra:
• Aşıya karşı hipersensitivite
• İlk yedi gün içinde ensefalopati

2. Nörolojik hastalığı olan çocuklar
• Sadece progressif nörolojik kontrendikasyon sınıfına alınması önerilmektedir. Hastaya tanı konduktan ve durumu stabilleştikten sonra aşı yapılabilir.

Aşının relatif kontrendikasyonları:,
1. Hipotonik-hiporesponsif atak
2. Aşıdan sonraki 48 saat içinde görülen 40,50C üzerinde ateş
3. Aşıdan sonra en az 3 saat süren ve durdurulamayan ağlama nöbeti
4. Aşıdan sonraki 3 gün içinde görülen konvülsiyon

Aşıya ait relatif kontrendikasyonlar görüldüğünde hastalara asellüler aşı yapılması tercih edilirken, kesin kontrendike olduğu durumlarda asellüler aşı da yapılmaz.

Konvülsiyon öyküsü olan çocuklarda aşılama:
Bu çocuklarda aşı sonrası febril ve afebril konvülziyon geçirme riski artmaktadır. Önerilen konvülziyon etyolojisinin aydınlatılıp tedavinin başlamasına kadar aşının geciktirilmesidir. Difteri ve tetanozun tersine boğmaca geçirmiş çocuklarda aşılamaya gerek yoktur.